Willebrordus Franciscus Polane

Een jongen uit Den Haag
Willebrordus Franciscus Polane werd op 17 december 1920 in ’s‑Gravenhage geboren. In de documenten wordt zijn naam steeds volledig vermeld als “Willebrordus Franciscus Polane”, al verschijnt hij in Duitse registraties soms als “Willibrordus” of “Folane”. Zijn ouders, Willebrordus Johannes Jacobus Polane en Johanna Cornelia Felix, waren eenvoudige, hardwerkende mensen. Zijn vader werkte als loopknecht en verhuisde in 1901 naar Hilversum, zijn moeder kwam uit Leiderdorp.

Het gezin Polane verhuisde veel: van Leiden naar Den Haag, later naar Rotterdam. De gezinskaarten tonen een groeiend gezin met meerdere kinderen, waarvan sommige jong overleden. In de documenten staat bijvoorbeeld: “Cornelia Petronella Johanna Polane, geboren op 18 oktober 1916 te ’s‑Gravenhage” en “Johanna Polane, geboren op 28 augustus 1925 te Rotterdam.”

Willebrordus groeide op in een tijd van economische onzekerheid, maar ook van sportieve dromen. Hij was een rustige jongen, maar met een enorme liefde voor voetbal.

De weg naar Feijenoord
In december 1936, op zestienjarige leeftijd, werd hij aspirant lid van Feijenoord. In De Feijenoorder van december 1936 staat zijn naam tussen de nieuwe leden: “per 1 december 1936 aspirant lid van Feijenoord.”

Het gezin woonde toen aan de Oude Binnenweg 66, waar zijn familie een schoenwinkel runde. Een advertentie uit 1933 vermeldt: “SCHOENMAGAZIJN W. POLANE, Oude Binnenweg 66.”

Later verhuisde het gezin naar de Mathenesserdijk 183c, midden in Rotterdam West. Het was een buurt waar voetbal, havenwerk en armoede elkaar kruisten.

Willebrordus werkte als vertegenwoordiger en later als handelsreiziger, zoals blijkt uit de huwelijksakte van zijn zus Catharina, waar hij als getuige staat vermeld: “Wilibrordus Franciscus Polane, 22 jaar oud, handelsreiziger van beroep.”

Oorlogsjaren en dwangarbeid
De Duitse bezetting veranderde alles. Jongemannen werden opgepakt of verplicht te werken in Duitsland. In de Arolsen-archieven duikt Willebrordus op in meerdere lijsten van dwangarbeiders in Kassel.

In de documenten staat hij als:

“Polane, Willibrordus – 17.12.1920 – Feindeinwirkung – 22.10.1943”
“Polane Willibrordus – Aufenthalt Kassel – Meldung 16.11.”

De Duitse administratie maakte veel fouten in namen. Soms staat hij als Polone, Folane, Polane in halford, of zelfs Polman. Maar de geboortedatum 17‑12‑1920 komt steeds terug, waardoor zijn identiteit vaststaat.

Hij werkte in Kassel als Zivilarbeiter, waarschijnlijk in een fabriek die voor de oorlogsindustrie produceerde. Kassel was een zwaar gebombardeerde stad; dwangarbeiders leefden er onder erbarmelijke omstandigheden.

De dood in Kassel
Volgens de Nederlandse bronnen overleed Willebrordus op 20 april 1945 in Kassel.

“hij is dood gevonden bij De Drahtbrücke in de Fulda, verdronken is de doodsoorzaak.”

Dit is een cruciale aanvulling, want de Duitse documenten noemen vaak alleen “Feindeinwirkung” (oorlogsgeweld). De chaos in de laatste oorlogsweken was enorm: bombardementen, vluchtende Duitsers, gevechten rond de Fulda.

Het is goed mogelijk dat Willebrordus tijdens een bombardement of vluchtpoging in de rivier terechtkwam. De Drahtbrücke was een bekende voetbrug in Kassel; veel dwangarbeiders probeerden via de rivier te ontsnappen of kwamen om door beschietingen.

Begraven in Frankfurt
Zijn lichaam werd uiteindelijk begraven op het Waldfriedhof Oberrad in Frankfurt am Main, graf D 2 – 28.

Dit is bijzonder: veel Nederlandse dwangarbeiders uit Kassel liggen in massagraven in Bettenhausen. Dat Willebrordus een individueel graf kreeg, wijst erop dat zijn lichaam later is overgebracht of dat hij buiten Kassel is gestorven.

Zijn naam op het KNVB-monument
Op het KNVB-monument staat zijn naam als:

“W.F.J. Polane”

Maar in alle andere documenten heet hij W.F. Polane.

“alleen een letter teveel, er staat W.F.J. Polane maar overal staat W.F. Polane.”

Die extra “J” is waarschijnlijk een vergissing, ontstaan doordat zijn vader Willebrordus Johannes Jacobus heette. De KNVB heeft vermoedelijk de initialen van vader en zoon door elkaar gehaald.

Een vergeten Feijenoorder
Willebrordus was 24 jaar oud toen hij stierf. Een jonge Feijenoorder, een vertegenwoordiger, een broer, een zoon.

Zijn naam staat in een rij met andere Feijenoorders die de oorlog niet overleefden: “C. Bastiaanse, A.C. van Donk, W.F.J. Polane, G.M. Groos…”

Maar achter die ene regel schuilt een leven dat abrupt werd afgebroken, ver van huis, in een vreemde stad, in de laatste weken van een vernietigende oorlog.